کنترل کیفیت چیست؟
کنترل کیفیت شامل مجموعه اقداماتی است که برای اطمینان از کیفیت مناسب محصولات تولیدی انجام میگیرد. این اقدامات شامل بازرسی، آزمایش و شناسایی نقایص و انحرافات در محصولات تولیدی است. کنترل کیفیت از طریق استراتژیهای آزمایش جامع، شامل ارزیابیهای فیزیکی، شیمیایی و عملکردی ، انجام میشود.
استانداردهای جهانی کنترل کیفیت صنعت نساجی چیست؟
سازمان بینالمللی استاندارد ISO، انجمن آمریکایی تست و مواد(ASTM) و انجمن شیمیدانها و رنگسازان نساجی آمریکا(AATCC) در بخش استانداردهای نساجی، شرایط و الزامات مشخصی را برای بررسی کیفیت پارچه تدوین کرده است. در داخل کشور، مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران، تنها مرجع رسمی برای تعیین و تدوین استانداردهای ملی است. برخی از الزامات کلیدی تست پارچه عبارتند از: ثبات رنگ در برابر شرایط متفاوت، ثبات ابعادی در طی شستوشو، ارزیابی خواص مکانیکی شامل استحکام کششی، مقاومت در برابر پارگی، مقاومت در برابر سایش و پرزدهی.
استاندارد ملی پارچه فاستونی 45درصد پشم و 55درصد پلیاستر
در بخش کنترل کیفیت پارچه فاستونی، برخی استانداردها حائز اهمیت هستند؛ مقاومت در برابر پرزدهی، تعیین گرماژ، ثبات رنگ در برابر شستوشو، ثبات رنگ مالشی و ثبات رنگ در برابر اتو.
تست ثبات رنگ در شرایط متفاوت
در ارزیابی ثبات رنگ پارچه فاستونی، درجه تغییر رنگ و درجه لکهگذاری در برابر عوامل متفاوت طبیعی، فیزیکی و شیمیایی، باید براساس استانداردهای ملی تعیین شود. به این منظور حداقل ثبات رنگ پارچه در برابر نور، شستوشو، خشک شویی، عرق بدن، مالش خشک و مرطوب و فشار اتو خشک و مرطوب، درجهبندی میشود. استاندارد ثبات رنگ در برابر شستوشو، روشی را برای تعیین ثبات رنگ منسوجات برای شستوشوی خانگی و تجاری با استفاده از یک شوینده استاندارد، معرفی میکند. این ثبات به توانایی منسوجات برای حفظ رنگ اصلی خود در شرایط شستوشو، یعنی عدم محو شدن یا تغییر رنگ آنها اشاره دارد.
ثبات رنگی هر نمونه با استفاده از کارتهای مقیاس خاکستری ارزیابی میشود. درجه محو شدن یا رنگآمیزی باید تحت منابع نور مشخص آزمایش شود و براساس کارت خاکستری استاندارد رتبهبندی شود. رتبهبندی کارتهای مقیاس خاکستری، به کارتهای تغییر رنگ و لکهگذاری تقسیم میشوند که هر کدام دارای پنج سطح و نه درجه هستند. عدد 5 بهترین ثبات و عدد 1 کمترین ثبات را نشان میدهد. ارزیابی ثبات رنگ باید زیر نور آفتاب یا در جعبه رنگ انجام شود. خط دید ناظر باید عمود بر سطح نمونه و در فاصله 30-40 سانتی متری باشد. طبق استاندارد ملی ایران، عدد 4 به عنوان حداقل درجه تغییر رنگ نمونه پارچه فاستونی در برابر تعریق، فشار اتو و شستوشو تعیین شده است. حداقل درجه لکهگذاری در برابر مالش نیز عدد4 است.
تست تعیین گرماژ پارچه
وزن پارچه تعیینکننده کاربرد آن در فصول مختلف سال است. یک روش معمول برای تعیین گرماژ پارچه، استفاده از دستگاه برش گرم بر متر مربع (GSM) است. وزن پارچه براساس جرم در واحد سطح، تعیین میگردد. در استاندارد ملی ایران، پارچه فاستونی خیلی سبک در محدوده 170-120 گرم بر مترمربع و پارچه سنگین بین 380-301 گرم بر مترمربع معرفی شده است.
تست مقاومت سایشی و پرزدهی
مقاومت در برابر سایش و پرزدهی، توانایی پارچه برای مواجهه با سایش سطحی، ناشی از مالش را اندازهگیری میکند. هم چنین آزمایشهای پرزدهی، تمایل پارچه برای تشکیل گلولههای کوچک از الیاف درهم، بر روی سطح پارچه را، پس از سایش ارزیابی میکند. در تست سایش و پرزدهی، یک پارچه مالشی سفید بر روی نمونه آزمایشی رنگی تحت فشار مشخص و در جهتهای مختلف و مداوم، مالیده میشود و میزان سایش با نمونه استاندارد مقایسه میگردد. انتقال رنگ به پارچه مالشی سفید را میتوان با مقایسه آن با کارت خاکستری تعیین کرد. مقیاس خاکستری5 سطح دارد. 5 نشان دهنده بهترین مقاومت سایشی و 1 نشان دهنده بدترین است.
استاندارد ملی پارچه شبه فاستونی یا پلیویسکوز
هدف از تدوین این استاندارد، تعیین ویژگیها، نمونهبرداری، روشهای آزمون، بسته بندی و نشانهگذاری پارچههای مخلوط ۶۵ درصد پلی استر، ٣۵ درصد ویسکوز و یا ٧٠ درصد پلی استر، ٣٠ درصد ویسکوز است. در این استاندارد نیز مقاومت در برابر پرزدهی، تعیین گرماژ، ثبات رنگ در برابر شستوشو، ثبات رنگ مالشی و ثبات رنگ در برابر اتو بررسی میشود.
نتیجه
کنترل کیفیت پارچه در صنعت نساجی مزایایی به همراه دارد. کنترل کیفیت منظم میتواند از تولید پارچههای معیوب جلوگیری کند و سبب حفظ اعتبار برند و افزایش رضایت مشتری شود. در کنترل کیفیت از استانداردهای جهانی و ملی استفاده میشود. گواهیهای استاندارد به شرکتها کمک میکنند تا کیفیت، ایمنی و کارایی محصولات یا خدمات خود را تضمین کنند. برای کنترل کیفیت پارچه فاستونی و پلی ویسکوز، سازمان ملی استاندارد، الزاماتی را تدوین کرده است که تمامی تولیدکنندگان پارچه ملزم به رعایت آن ها هستند.
منابع
https://nasaji.com/انواع-مختلف-روش-های-آزمایش-پارچه/دانشنامه-نساجی
https://chiuvention.com/fa/blog/quality-contro-in-textiles
