پارچه تاری پودی یا تخت باف چیست و چه کاربردی دارد؟معرفی مراحل تولید و ویژگی‌ها

یکی از روش‌های تولید پارچه، بافندگی تخت باف یا تاری پودی است. در این روش از بافت، نخ‌های تار به صورت عمودی و نخ‌های پود به صورت افقی قرار می‌گیرند. نخ‌های تار و پود به صورت منظم و یک در میان، روی هم و بدون گره قرار دارند. منسوجات تاری و پودی مزایایی هم چون ثبات و مقاومت در برابر تغییر شکل بر اثر فشردگی و تنش کششی داشته و این ویژگی‌ها، پارچه‌های تاری‌پودی را از منسوجات ارزان‌تر حلقوی و یا بی‌بافت متمایز می‌کند. پارچه فاستونی از انواع بافت‌های تاری‌پودی است. تولید پارچه تاری پودی نیازمند مراحل مقدماتی خاصی مانند آهارزنی و چله‌پیچی (نصب نخ تار) است.

آماده سازی نخ‌های تار

آهارزنی فرآیندی است که جهت آماده‌سازی نخ تار برای فرآیند بافندگی انجام می‌شود و به صورت اعمال یک پوشش چسبی محافظ روی سطح نخ‌ها است. این عمل منجر به افزایش استحکام نخ، بالا رفتن ثبات سایشی و کاهش اصطکاک بین نخ و اجزای ماشین‌آلات بافندگی می‌شود.

دستگاهی که نخ‌های تار را به صورت موازی و کامل در کنار هم روی نورد می‌پیچند، دستگاه چله پیچ نام دارد. در ماشین چله پیچی به روش مستقیم، نخ‌های تار مستقیماً از روی قفسه بوبین‌ها باز می‌شود و روی نورد بافندگی پیچیده می‌شوند. به این فرآیند چله‌گیری یا چله‌کشی می‌گویند.

سیکل بافت در ماشین بافندگی

عملیات خاصی برای بافت یک پود لازم است. این عملیات را سیکل بافت میگویند و عبارت است از:

تشکیل دهنه
بالا و پایین رفتن وردها
پودگذاری
قرار دادن نخ پود در داخل دهنه
دفتین زنی و کوبیدن نخ پود به لبه پارچه
بازشدن نخ تار به اندازه لازم
پیچش غلتک پارچه به میزان لازم
کنترل و مراقبت نخ تار وپود

اجزای ماشین بافندگی

چله نخ تار

چله نخ تار استوانه‌ای فلزی است که نخ‌های تار به صورت موازی بر روی چله پیچیده شده و بر روی ماشین بافندگی نصب می‌شود.

پل تار

برای تغییر جهت مسیر نخ‌های تار از غلتک فلزی پل تار استفاده می‌شود. نخ‌های تار پس از باز شدن از روی چله نخ تار، از روی پل تار عبور می‌کنند و به حالت افقی قرار می‌گیرند.

میله‌های تقسیم کننده

در ماشین بافندگی مابین پل تار و لامل‌ها از میله‌های باریکی به نام میله‌های تقسیم کننده استفاده می‌شود. نخ‌های تار به صورت ضربدری از زیر و روی میله‌های تقسیم کننده عبور می‌کنند.

وردها

ورد از دو قسمت قاب ورد و ریل میل‌میلک‌ها تشکیل شده است. تعداد زیادی میل‌میلک بر روی ریل قرار دارند. وردها وظیفه تشکیل دهنه کار را دارند و با حرکت به سمت بالا و پایین، نخهای تار را به دو دسته تقسیم می‌کنند. در نتیجه مسیر عبور نخ پود به وجود می‌آید.

میل میلک‌ها

میل‌میلک‌ها سیم‌های نازکی هستند که در وسط آنها سوراخی به نام چشم میل‌میلک وجود دارد. از چشم میل‌میلک یک نخ تار عبور می‌کند و معمولاً به تعداد نخ‌های تار روی چله، میل میلک لازم است.

ماکو

ماکو در ماشینهای بافندگی ماکویی، قطعه‌ای است که عمل پودگذاری را انجام می‌دهد. داخل ماکو میله نگهدارنده ماسوره و یا گیره نگهدارنده فنری، برای قرار دادن ماسوره نخ پود به درون ماکو وجود دارد. در هر پودگذاری نخ از شیار ماکو خارج شده و به صورت عمود بر نخ‌های تار، داخل دهنه قرار داده می‌شود.

شانه

پس از قرار گرفتن نخ پود در داخل دهنه کار، باید نخ پود به میزان معینی به جلو برده شود تا نخ پود در محل معینی قرار گیرد. این عمل به وسیله شانه بافندگی انجام می‌گیرد. شانه بافندگی از تعداد زیادی میله‌های فلزی که به صورت عمودی و یکنواخت روی قابی نصب شده‌اند، تشکیل شده است. فضای بین دو میله فلزی را دندانه شانه گویند. شانه بافندگی روی دفتین سوار است و همراه با حرکت دفتین، حرکت نوسانی به عقب و جلو انجام می‌دهد و بدین ترتیب وظیفه کوبیدن نخ پود به لبه پارچه را بر عهده دارد.

انواع روش‌های پودگذاری

عمل پودگذاری با ماکو سرعت پایینی دارد و سال‌هاست که انواع دیگری از پودگذاری ابداع شده است. پودگذاری با پروژکتایل، راپیر، ایرجت(پودگذاری با فشارهوا) و واترجت(پودگذاری با فشار آب) سرعت پودگذاری را به مقدار قابل توجهی افزایش داده است. در بافت پارچه‌های فاستونی بیشتر از راپیر و ایرجت استفاده می‌شود.

در پودگذاری با راپیر امکان بافت پارچه‌هایی با چند نوع نخ پود متفاوت از نظر نمره، جنس و خواص ظاهری وجود دارد. این ماشین‌ها دارای گیره‌هایی هستند که توسط تسمه یا میله به داخل دهنه رفته و نخ پود را با خود از دهنه عبور می‌دهند.

در ماشین‌های بافندگی واترجت و ایرجت، انرژی سیال آب یا هوا برای پرتاب پود و انجام عمل پودگذاری استفاده می‌شود. در این ماشین‌ها نخ پود در مسیر جت آب یا هوا قرار می‌گیرد و هم‌زمان با عملکرد جت، چند سانتی‌متر مکعب آب یا هوا با فشار به سمت دیگر ماشین پرتاب میشود که نخ پود نیز با آن حرکت کرده و در داخل دهنه قرار می‌گیرد.

طبقه‌بندی ماشین‌های بافندگی بر اساس مکانیسم تشکیل دهنه

به منظور بافت نخ‌های تار و پود در یکدیگر، لازم است که به وسیله مکانیسمی نخ‌های تار را به دو سطح که با یکدیگر زاویه می‌سازند(دهنه تشکیل می‌دهند) تقسیم کرد تا بتوان جسم پودگذار را از داخل آن و از بین نخ‌های تار، طبق طرح بافت عبور داد. ماشین‌های بافندگی بر اساس مکانیسم تشکیل دهنه به سه دسته ماشین‌های بافندگی بادامکی، دابی و ژاکارد تقسیم می‌شوند. اگر ریپیت طرح بافت کوچک باشد و یا به عبارت دیگر تعداد وردهای مورد نیاز کم باشد، از مکانیزم تشکیل دهنه بادامکی استفاده می‌شود. اما ماشین‌های بافندگی دابی امکان بافت طرح‌های متفاوت را دارند. بافت طرح‌های کرپ، لانه زنبوری، جناغی و مخمل کبریتی با ماشین بافندگی دابی امکان‌پذیر است. پارچه‌هایی که با مکانیزم ژاکارد بافته شود، زیباتر و گران‌تر هستند. ماشین‌های بافندگی با مکانیسم ژاکارد توانایی بافت پارچه‌هایی با طرح‌های پیچیده، نقش‌دار و تصاویر را دارند.

سخن آخر

پارچه تاری‌پودی به دلیل نوع بافت در صنعت نساجی کاربرد بسیاری دارد. پارچه فاستونی و شبه فاستونی به روش تاری‌پودی بافته می‌شود و باتوجه به نحوه قرارگیری نخ‌های تار و پود، دارای انواع طرح مانند تافته، ساده و جناغی است.