به کلیه عملیاتی که در طی آن الیاف به نخ تبدیل میشود، ریسندگی میگویند. عملیات ریسندگی با طول الیاف ارتباط مستقیم دارد. سیستم ریسندگی الیاف بلند به سه دسته پشمی، فاستونی و نیمه فاستونی تقسیمبندی میشود که این نامگذاری براساس نوع خط تولید آن و یا نمرات نخ مورد استفاده صورت میگیرد؛ بدین معنی که نمره نخ مورداستفاده سیستم فاستونی ۸۰ و ۶۴، ۴۸ متریک و سیستم نیمهفاستونی حدود ۲۰ متریک است. فرآیند تولید نخ فاستونی شامل صاف و موازی کردن الیاف تمیز پشم کنار یکدیگر و اعمال کشش مناسب برای نازکتر شدن رشتههای الیاف و در نهایت اعمال تاب و تبدیل اسلابرهای پشم به نخ فاستونی است.
مراحل ریسندگی نخ فاستونی عبارتند از:
باز کردن الیاف
در اولین مرحله تودههای بزرگ الیاف پشم از هم جدا شده و ضایعات آنها در صورت وجود حذف میشود. سپس الیاف به آب و روغن آغشته میشوند تا در طی فرآیند ریسندگی از ایجاد الکتریسیته ساکن جلوگیری شود.
کاردینگ
وظیفه ماشین کارد باز کردن تودههای الیاف و تبدیل آن ها به صورت الیاف مجزا است. علاوه براین کاردینگ موجب تمیز شدن الیاف، خروج الیاف کوتاه و صاف و موازی کردن الیاف است. عمل کاردینگ به کمک دوسری از دندانهها یا سوزنهای قلابدار که در خلاف جهت یکدیگر قرار گرفتهاند، انجام میشود. الیاف پس از کاردینگ به شکل یک طناب ضخیم و کرکی درمیآیند که به آن «فتیله» میگویند.
- دانستنیهای بیشتر: نمره نخ چیست؟
گیلینگ(Gilling) و شانهزنی
هدف از این مرحله ردیف کردن الیاف کنار یکدیگر و اطمینان از حذف تمامی الیاف کوتاه است. شانه زدن، ناخالصیهای باقیمانده را جدا میکند. به الیاف بلند، صاف و موازی شده در مرحله شانهزنی، «تاپس» میگویند. این مرحله باعث نازک شدن و افزایش یکنواختی نخ میشود. لازم به ذکر است که اگر در سیستم فاستونی، فرآیند شانهزنی الیاف حذف شود، ریسندگی نیمه فاستونی یا Semi Worsted را خواهیم داشت.
کشش(Drawing)
وظیفه سیستم کشش، کم کردن چگالی خطی فتیله تغذیه شده و نازکتر کردن آن است. الیاف بهوسیله غلتکها تحت کشش قرار میگیرند و فتیلههای نازک شده به اسلابر(Slubber) تبدیل میشوند. کشش، بهترین مرحله برای مخلوط کردن الیاف طبیعی و مصنوعی با یکدیگر است.
نیمچه نخ(Roving)
عملکرد اصلی ماشین نیمچه نخ، کشیدن الیاف برای کاهش ضخامت آنها و تبدیل فتیله به نیمچه نخ است. نیمچه نخ بسیار ضعیف و کم استقامت است، لذا بعد از خروج از غلتک تولید، لازم است به منظور عدم پارگی کمیتاب به آن داده شود.
- دانستنیهای بیشتر: تاثیر ظرافت نمره نخ بر پارچه فاستونی
ریسندگی رینگ
در ادامه مسیر تبدیل الیاف به نخ، آخرین ماشینی که جهت ریسیدن مورد استفاده قرار میگیرد، ماشین ریسندگی رینگ است. قسمتهای اصلی ماشین رینگ شامل قفسه ماشین رینگ یا قسمت تغذیه، کشش و قسمت محصولدهنده و سیستم پیچش نخ روی ماسوره است. با توجه به نوع مصرف نخ، نیمچه نخی که به ماشین تغذیه میشود، در سیستم کشش نازکتر شده و با ظرافت(نمره نخ)، تاب و استحکام مشخص به نخ تبدیل میگردد. تاب دادن، به هدف ایجاد اصطکاک بین الیاف موجود در نخ و مستحکم شدن آن انجام میشود.
بوبین پیچی
ماشین ریسندگی نخهای تولیدی خود را روی ماسوره میپیچد. اما چون ماسورههای حاوی نخ، دارای مقادیر بسیار کمینخ هستند، حجم و وزن نخ ماسوره، قابل توجه نیست. لذا حملونقل به بازار یا سایر سالنهای دیگر، هزینهبر خواهد بود. از طرفی ورودی دستگاههای بافندگی و رنگرزی بوبین است. بنابراین به کمک دستگاه بوبینپیچ، تعداد زیادی ماسوره را به یک بوبین تبدیل میکنند.
نتیجه
الیاف بلند پشم تحت سیستم ریسندگی فاستونی به نخ تبدیل میشوند. ماشینهای کاردینگ، شانهزنی، کشش و رینگ از دستگاههای ریسندگی نخ فاستونی هستند. الیاف پس از صاف و موازی شدن، تحت کشش و تاب ریسیده میشوند.
منابع
- آشنایی با فرآیند تولید نخ فاستونی و پشمی در مقاله Worsted and Woolen Yarns.
- مصاحبهای جالب در مورد خودکارسازی در صنعت نخریسی فرش را در وبسایت نساجی موفق بخوانید.
- اطلاعات بیشتر درباره ریسندگی فاستونی در سایت The Woolmark Company.
