تکمیل پارچه فاستونی: مراحل و فرآیندها برای بهبود کیفیت و مرغوبیت

در صنعت نساجی اعمال تکمیلی به منظور بهبود خواص ظاهری و افزایش مرغوبیت پارچه انجام می‌شود. در تکمیل پارچه فاستونی دست‌یابی به سه هدف اهمیت دارد: شست‌وشو و حذف مواد خارجی، حصول زیردست مناسب و ثبات ابعادی پارچه. پیش از انجام فرآیندهای تکمیل لازم است که پارچه آماده‌سازی شود. مراحل مقدمات تکمیل شامل کنترل متراژ و رفوگری است. رفوگری برای پارچه‌های گران قیمت اهمیت بیشتری دارد و عیوب پارچه مانند بافت اشتباه و … کنترل می‌شود.

عملیات تکمیل منسوجات با روش‌های مکانیکی(تکمیل خشک) و شیمیایی(تکمیل تر) یا تلفیقی از هر دو روش، جهت افزایش نرمی، زیبایی، درخشندگی، دوام، شکل‌پذیری، افزایش و بهبود کیفیت، افزایش ارزش تجاری، اتوپذیری آسان، تثبیت ابعادی، کاربردهای ویژه و… بر روی پارچه انجام می‌گیرد.

در تکمیل نهایی پارچه ها توجه به این نکته ضروری است که بر روی هر پارچه، تمامی ‌عملیات تکمیلی صورت نمی‌گیرد. بلکه با توجه به نوع سفارش مشتری و مصرف نهایی پارچه، ممکن است یک یا چند نوع عملیات تکمیلی بر روی پارچه مورد نظر انجام شود.

فرآیند تکمیل پارچه فاستونی

شست‌وشو

به منظور انجام عملیات تکمیلی، پارچه در ابتدا باید شسته شود. هدف از این مرحله، رهایی پارچه از تنش‌های ریسندگی و بافندگی و برطرف کردن مواد خارجی مانند آهار، روغن ریسندگی و آلودگی‌ ها است. شست‌وشو به دو روش عرض باز و طنابی صورت می‌گیرد. روش عرض باز برای پارچه‌های گران‌قیمت مناسب‌تر است. در ماشین شست وشوی پارچه با عرض باز، پارچه با تمام عرض خود بدون چین و چروک و نمدی شدن، در ماشین گردش می‌کند و در حمام شست وشو، با آب و مواد قلیایی و شوینده شسته می‌شود.

تثبیت تر(Wet-setting)

هدف از تثبیت تر پارچه فاستونی، مقاوم ساختن پارچه در مقابل تغییر فرم و چروک در عملیات بعدی است و می‌تواند موقت یا دائمی ‌باشد. در تثبیت تر دائم، پارچه تحت کشش و ابعاد کنترل شده، بخاردهی می‌شود. چون پارچه فاستونی از دو جزء پشم و پلی‌استر تشکیل شده است، علاوه بر تثبیت جزء پشمی، جزء پلی‌استری آن در دمای 200-180 درجه سانتی‌گراد و زمان کوتاه، در حرارت خشک تثبیت می‌شود. عملیات تثبیت دائمی ‌پشم به سه روش کرابینگ، دکاتایزینگ تر و پاتینگ صورت می‌گیرد. این روش‌ها غیرمداوم (batch) هستند و نسبت به روش‌های مداوم، اتلاف نیرو و زمان بیشتری دارند. در روش‌های جدید از conticrab استفاده می‌شود تا سطح پارچه به طور یکنواخت تثبیت شود. در تثبیت تر، مواد واسطه مورد استفاده عبارتند از آبخورکننده‌ها و احیاکننده‌هایی مانند بی‌سولفیت سدیم که وارد حمام آب می‌شود.

آب‌گیری (Hydroextraction)

در این مرحله آب اضافی پارچه گرفته می‌شود. روش‌های مکش هوا (suction) و غلتک فشاری (squeezing) با توجه به نوع پارچه فاستونی به کار می‌روند. در شیوه مکش، پارچه با عرض باز از روی یک لوله شکاف دار عبور می‌کند و به وسیله تخلیه کردن هوا از داخل لوله، توسط پمپ تخلیه هوا، حدود 30 درصد آب داخل پارچه مکیده می‌شود. این دستگاه جهت آب‌گیری پارچه های پشمی، ضخیم و چروک‌پذیر بسیار مناسب است.

خشک کردن

استفاده از بخار، استنتر روغنی و شعله‌ گاز از شیوه‌های متداول خشک کردن پارچه پشمی است. ماشین استنتر از مهم‌ترین دستگاه‌های تکمیل پارچه است. از استنتر علاوه بر خشک کردن پارچه، جهت تنظیم کشش پارچه، تثبیت حرارتی و ابعادی پارچه و تکمیل‌های شیمیایی استفاده می‌شود.

تراش (shearing)

هدف از تراش پارچه فاستونی زدودن کامل سر آزاد الیاف است. تراش موجب افزایش کیفیت ظاهری پارچه، کاهش تمایل پرزدهی و سایش است. درعمل تراش یک سیلندر با تیغه های مارپیچ حلزونی بر روی یک تیغه ثابت حرکت می‌کند و پارچه با عبور از حد فاصل بین دو تیغه، تراشیده می‌شود.

اتو زنی (Pressing)

هدف از پرس کردن پارچه، تولید یک سطح صاف، بدون چروک و براق در پارچه است. این عمل بیشتر بر روی کالای پشمی ‌و فاستونی انجام می‌گیرد. در عمل پرس کردن با افزایش درجه حرارت، فشار و رطوبت، سطح پارچه صاف‌ تر و براق‌ تر می‌شود و زیردست بهبود می‌یابد. جهت عمل پرس پارچه از ماشین‌های پرس روتاری، مقوایی (paper) یا تسمه استفاده می‌شود.

بخاردهی (Steaming)

به طور کلی بخاردهی تنش‌های پارچه را آزاد کرده و سبب بهتر شدن زیردست و ثبات ابعادی می‌شود. در بخاردهی، پارچه در حالت آزاد و کنترل نشده تحت بخار قرار می‌گیرد. بنابراین پارچه جمع می‌شود و آبرفتگی پارچه به حداقل میزان خود در زمان مصرف می‌رسد.

دانستنی های بیشتر: تکمیل ضدچروک پارچه فاستونی

دکاتایزینگ (Decatising)

آخرین مرحله تکمیل پارچه فاستونی دکاتایزینگ است. اساس این روش تثبیت دائم پارچه فاستونی بر مبنای عبور بخار آب با فشار زیاد از میان لایه‌های پارچه پیچیده شده بر روی یک غلتک مشبک است. در پایان پارچه را روی سیلندر به حال خود می‌گذارند تا به آرامی‌ سرد شود. در اثر اعمال فشار ضخامت پارچه کمتر میشود و زیردست بهبود می‌یابد. مزایای دیگر عمل دکاتایزینگ شامل: تثبیت زیردست و جلای مرحله اتوزدن و ثبات ابعادی است. دکاتایزینگ به شکل مداوم و غیرمداوم انجام می‌شود. یکی از شیوه‌های مؤثر دکاتایزینگ، سوپرفینیش است که پارچه به صورت کنترل شده رطوبت زنی می‌شود. سپس در تماس با سیلندر و بلانکت داغ قرار می‌گیرد و رطوبت همراه آن بخار می‌گردد. دکاتایزینگ زیردست عالی و تکمیل بدون چروک به دست می‌دهد.

ضدنمدی کردن

پارچه های فاستونی ظریف در صورتی که بر روی آن‌ها عمل ضد نمدی کردن انجام نشود، ظاهر نامناسبی پیدا می‌کنند. جهت ضد نمدی کردن پشم، فلس‌های موجود بر روی الیاف پشم تحت عملیات و مواد شیمیایی خاص از بین می‌رود یا با پوشش مناسبی از پلیمرها، اثرات این فلس‌ها در نمدی شدن را خنثی می‌کنند. یکی از روش‌های ضد نمدی کردن پشم، کلرینه کردن با سدیم یا پتاسیم دی‌کلرو سیانوریک اسید است.

کلام آخر

فرآیند تکمیل پارچه فاستونی باتوجه به مصرف نهایی آن و سفارش مشتری، به منظور بهبود خواص ظاهری و افزایش کیفیت پارچه صورت می‌گیرد. با انجام فرآیندهای تکمیلی، مواد خارجی موجود در پارچه مانند آهار نخ تار و روغن ریسندگی حذف می‌شود و با بخاردهی پارچه تحت فشار و شرایط معین، ثبات ابعادی و زیردست بهبود می‌یابد.