تعریف ارزش افزوده
ارزش افزوده به تفاوت بین ارزش نهایی یک محصول یا خدمت و هزینههای مرتبط با تولید آن اشاره دارد. این مفهوم نشاندهنده ارزش اقتصادی ایجاد شده در هر مرحله از تولید است. به عبارت دیگر، ارزش افزوده حاصل از تولید یک کالا یا خدمت شامل ارزش مواد اولیه، نیروی کار و دیگر هزینهها است. برای مثال به منظور تولید پارچه فاستونی، در ابتدا باید نخ فاستونی طی فرآیندهای مقدماتی آماده بافندگی شود. در سالن بافندگی به وسیله ماشین آلات و نیروی کار، نخ فاستونی به پارچه تبدیل میشود و درنهایت باتوجه به سفارش مشتری، فرآیندهای تکمیلی بر روی پارچه اعمال میگردد. پارچه تولید شده به فروشندگان عرضه و در نهایت به دست خریدار میرسد. ارزش های اضافی تمام شده بر قیمت نهایی پارچه در مراحل متفاوت، ارزش افزوده پارچه فاستونی نام دارد.
طی چند سال گذشته با ظهور پدیده جهانی شدن، فضای رقابتی در میان برندها افزایش یافته است. با پیشرفت پیوسته در فناوری و افزایش تقاضا، تولیدکنندگان باید چیزی به محصولات خود اضافه کنند تا مقداری ارزش افزوده برای محصول خود بدست آورند. این تمایل به نوآوری در نساجی برای به دست آوردن سود بیشتر و داشتن سهم بازار بزرگتر، ارزش افزوده به منسوجات نامیده میشود.
زنجیره ارزش نساجی چیست؟
زنجیره ارزش مجموعهای از فعالیتها است که یک شرکت فعال در یک صنعت خاص، به منظور ارائه محصول یا خدمات با ارزش، انجام میدهد. فعالیت ارزش افزوده، فعالیتی است که ارزش یک محصول را در یک مرحله معین در چرخه تولید یا زنجیره تأمین افزایش میدهد.
مراحل فعالیت های ارزش افزوده در صنعت نساجی
1.تأمین مواد اولیه
مواد اولیه شامل تهیه فیلامنت الیاف مصنوعی مانند ویسکوز یا پلیاستر، الیاف استیپل کوتاه مانند پنبه و الیاف استیپل بلند مانند پشم است. این مرحله بسیار مهم است. زیرا کیفیت مواد خام به طور مستقیم بر محصول نهایی تأثیر میگذارد. منشأ الیاف طبیعی میتواند حیوانی و یا گیاهی باشد. نحوه نگهداری و کشت گیاهانی مثل پنبه در مزارع کشاورزی و یا نحوه تغذیه و رشد حیوانات بر قیمت نهایی مواد خام تأثیرگذار است.
2.ریسندگی
در این مرحله الیاف خام از طریق فرآیندهای ریسندگی به نخ تبدیل میشوند. این فاز شامل کاردینگ، شانه کردن، کشش و ریسندگی در ماشین آلات روتاری یا حلقوی است.
3.بافندگی تاریپودی/حلقوی
در مرحله بافندگی باتوجه به سیستم بافت و الگوی طرح، نخها به شیوههای دابی، ژاکارد، ایرجت، پروژکتایل یا گردباف بافته میشوند. هریک از این ماشینآلات باتوجه به ظرافت و پیچیدگی طرح، ارزش افزوده متفاوتی دارند. برای مثال ارزش افزوده پارچه فاستونی بافته شده در سیستم دابی نسبت به ایرجت، در شرایط یکسان، بالاتر است.
4.رنگرزی و تکمیل
ارزش افزوده پارچهها شامل فرآیند افزایش کیفیت، زیبایی و عملکرد مواد نساجی است. پارچه خروجی از دستگاه بافندگی نمیتواند به طور مستقیم برای تولید پوشاک به کار رود. بنابراین لازم است فرآیندهای رنگرزی و تکمیلی برحسب نیاز روی آن انجام شود. این فرآیندها به طورکلی به شرح زیر است:
- پخت، سفیدگری و مرسرایزینگ
- رنگرزی؛ فرآیند آغشته سازی، رنگرزی ژیگر یا جت
- خشک کردن؛ سیلندر خشک کن، هوای خشک، استنتر یا فرکانس رادیویی
- فرآیندهای تکمیلی ضدآبرفت
- تکنیکهای مختلف چاپ؛ چاپ سیلک اسکرین، چاپ برداشت، پیگمنت و …
- افکت های ویژه؛ فرآیند کاهش وزن پلیاستر، کالندر کردن، دکاتایزینگ پشم و…
- انواع روشهای شستوشو
دانستنی های بیشتر: تکنولوژی های نوین در صنعت نساجی
5. طراحی و دوخت
برای تولید یک کت و شلوار فاستونی مردانه، ابتدا پارچه فاستونی از تولیدکننده تهیه میشود. قیمت نهایی این پارچه براساس ارزش افزوده تمامی فرآیندهایی است که از مرحله تهیه الیاف پشم یا پلی استر تا بافندگی و تکمیل طی شده است. برای دوخت لباس مواردی مانند نخ، دکمه، لایی، آستر و ابزاری که در فرایند تولید آن نقش دارند، به کار میرود. تولیدکننده پس از تولید لباس، محصول را به فروشندگان عرضه میکند و در آخر به دست خریدار میرسد. فرایند افزایش قیمت کت و شلوار، در هر قسمت از مراحل ذکر شده اتفاق افتاده و دلیل افزایش آن اعمال مختلفی است که در مراحل متفاوت از تولید الیاف تا کت و شلوار انجام شده است. مرحله دوخت شامل موارد زیر است:
1.طراحی و الگوسازی
طراحی یکی از ابزارهای مؤثر برای ایجاد تفاوتهای چشمگیر مبتنی بر محصول و ارزش افزوده است. ایجاد ارزش افزوده از طریق طراحی، اساس «تمایز و برندسازی» را تشکیل میدهد. مهارت و تخصص یک طراح، آگاهی از ترندهای روز و نیاز بازار، از عواملی است که بر ارزش افزوده محصول نهایی تاثیر میگذارد.
2.برش
در این بخش برش پارچه انجام میشود و پارچه به صورت فیزیکی تغییر میکند. هر گونه نقص در فرآیند برش میتواند منجر به عدم انطباق با استانداردهای کیفیت تمام فرآیندهای بعدی شود.
3.چاپ و گلدوزی
انواع چاپ لوگو، نقوش و گلدوزی با جذب مشتری، ارزش لباس را افزایش میدهد.
4.دوخت
مرحله دوخت، تقریباً آخرین مرحله تولید محصول نهایی در بخش پوشاک است. تمام اجزای یک لباس با ماشین آلات دوخت مانند چرخ خیاطی و سردوز به یکدیگر دوخته میشود. هرچه میزان کیفیت و تکنولوژی دوخت و مهارت نیروی کار بالاتر باشد، قیمت نهایی لباس بیشتر میشود.
سخن آخر
امروزه محصولات باید ارزش افزوده بالایی داشته باشند و شرکتها به سرعت به خواستههای مشتری پاسخ دهند. این عوامل برای موفقیت ضروری است. در این مرحله عواملی مانند برند، طراحی و بهرهوری اهمیت پیدا میکند. یک محصول یا خدمت در یک زنجیره ارزش تولید میشود و هر فعالیتی در این زنجیره، حلقهای به آن اضافه میکند که ارزشی به محصول یا خدمات تولید شده میافزاید. اگر فرآیند ایجاد ارزش افزوده کوتاه شود، بهرهوری و ارزش افزوده ایجاد شده افزایش مییابد.
